Cần giữ môi trường kinh doanh minh bạch trong bán hàng đa cấp

Những năm gần đây, tại Việt Nam, chúng ta đã chứng kiến sự bùng nổ của ngành Bán hàng đa cấp (BHĐC), hình thức kinh doanh phát triển từ giữa thế kỷ XX. Không nằm ngoài xu thế hội nhập và phát triển, từ những năm 2000, BHĐC cũng đã bắt đầu xuất hiện Việt Nam.

 

Cần giữ môi trường kinh doanh minh bạch trong bán hàng đa cấp
Cần giữ môi trường kinh doanh minh bạch trong bán hàng đa cấp

 

Bán hàng đa cấp (BHĐC) là phương thức bán lẻ hàng hóa trực tiếp tới người tiêu dùng thông qua mạng lưới người tham gia gồm nhiều nhánh, nhiều cấp khác nhau, trong đó, người tham gia được hưởng hoa hồng, tiền thưởng và các lợi ích kinh tế khác từ hoạt động kinh doanh của mình và của mạng lưới do mình xây dựng.

 

BHĐC được pháp luật của nhiều nước thừa nhận và cho phép . Khi Việt Nam đàm phán gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO), trước yêu cầu của các thành viên WTO, Việt Nam đã cam kết cho phép hoạt động BHĐC tại Việt Nam.

 

Từ năm 2005, hoạt động BHĐC tại Việt Nam chính thức được thừa nhận và được điều chỉnh bởi Luật Cạnh tranh và Nghị định số 110/2005/NĐ-CP ngày 24/8/2005 của Chính phủ về quản lý hoạt động BHĐC. Theo đó, doanh nghiệp BHĐC phải thực hiện thủ tục đăng ký với các Sở Công Thương trước khi tổ chức hoạt động.

 

Để tăng cường quản lý hoạt động BHĐC, Bộ Công Thương đã đề nghị và ngày 14/5/2014 Chính phủ đã ban hành Nghị định số 42/2014/NĐ-CP về quản lý hoạt động BHĐC thay thế cho Nghị định số 110/2005/NĐ-CP, có hiệu lực từ 01/7/2014. Nghị định số 42/2014/NĐ-CP đã nâng cao các điều kiện đăng ký hoạt động đối với doanh nghiệp BHĐC, đồng thời chuyển cơ quan đăng ký hoạt động BHĐC từ Sở Công Thương về Bộ Công Thương (Cục Quản lý cạnh tranh - Cục QLCT).
Khi nhìn vào cục diện của ngành BHĐC tại Việt Nam hiện nay, các chuyên gia đầu ngành chia thành hai nhóm: BHĐC chân chính và mô hình kim tự tháp. Tất nhiên nhóm thứ hai chính là “đồng thau” trà trộn và cùng hoạt động song song với  các doanh nghiệp BHĐC chân chính, khiến các doanh nghiệp này bị mang tiếng oan chung và dư luận dè chừng. 


 Tuy nhiên, với những yếu tố đặc thù của mô hình này, ngay cả những công ty chân chính cũng khó lòng kiểm soát hết sự “thiên biến vạn hóa” của các Nhà phân phối của mình. 


 Ông Phan Đức Quế - đại diện Cục Quản lý Cạnh tranh thuộc Bộ Công Thương Việt Nam – chia sẻ: “Hiệp hội BHĐC Việt Nam cũng như Hiệp hội BHĐC trực thuộc Hiệp hội Thương mại Hoa Kỳ tại Việt Nam đã và đang xây dựng bộ quy tắc đạo đức dành cho các tổ chức và các nhà phân phối BHĐC tại Việt Nam với mục đích khuyến khích các doanh nghiệp kinh doanh chuẩn mực thể hiện nỗ lực và quyết tâm bảo vệ quyền lợi của người tiêu dùng.” Ông cũng khuyến khích các doanh nghiệp nên quản lý chặt từ chính nội bộ của mình.

 

Theo quy định của Nghị định 42/2014/NĐ-CP, nếu đáp ứng đủ các điều kiện quy định tại Điều 7 của Nghị định, doanh nghiệp BHĐC sẽ được cấp Giấy chứng nhận đăng ký hoạt động BHĐC (Giấy chứng nhận) và được phép hoạt động.


Theo thống kê của Hiệp hội bán hàng đa cấp Việt Nam, hiện nay trên quy mô toàn quốc có 62 doanh nghiệp tham gia bán hàng trực tiếp hay còn gọi là bán hàng đa cấp (BHĐC) với mạng lưới 1 triệu người tham gia bán hàng trực tiếp. Tuy nhiên nhận thức của xã hội về lĩnh vực này vẫn còn một số hạn chế nhất định, chủ yếu do một số doan nghiệp kinh doanh theo mô hình kim tự tháp và tự nhận mình là công ty kinh doanh trong mảng bán hàng trực tiếp.

 

Ngoài ra cũng còn một số doanh nghiệp trong lĩnh vực bán hàng trực tiếp không tuân thủ những quy chuẩn đạo đức kinh doanh gây ra ảnh hưởng không nhỏ đến đời sống xã hội và đến toàn ngành bán hàng trực tiếp.

 

Việc thay đổi nhận thức của cộng đồng giúp họ hiểu rằng mô hình bán hàng trực tiếp là một ngành nghề kinh doanh có những phương thức tiếp thị độc đáo đóng góp tích cực cho nền kinh tế, cũng như giúp cho cộng đồng nhận thức rõ sự khác biệt giữa hai mô hình bán hàng trực tiếp và kim tự tháp. Đồng thời nâng cao nhận thức của người tham gia mô hình bán hàng trực tiếp, đẩy mạnh tầm quan trọng của việc tuân thủ các quy tắc đạo đức là việc làm mà các cơ quan quản lý, cơ quan truyền thông báo chí cũng như các đơn vị hoạt động chân chính trong ngành cần chung tay thực hiện.

 

Hiện nay, theo báo cáo của Hiệp hội Bán hàng đa cấp năm 2015, lĩnh vực hoạt động chủ yếu của các doanh nghiệp kinh doanh đa cấp là sản xuất, kinh doanh thực phẩm chức năng, mỹ phẩm, đồ gia dụng với quy mô trên 2000 sản phẩm (Thực phẩm chức năng: 14%, Mỹ phẩm: 71%, Đồ gia dụng: 6,5% và các mặt hàng khác: 8,5%. Số lượng người tham gia bán hàng đa cấp đến hết năm 2014 đã hơn 1 triệu người và tổng doanh số đạt hơn 6.000 tỷ đồng, đóng góp gần 600 tỉ đồng thuế thu nhập doanh nghiệp và thuế thu nhập cá nhân vào ngân sách nhà nước.


Mặc dù vậy, do loại hình kinh doanh này vẫn còn khá mới mẻ tại Việt Nam dẫn tới tình trạng “vàng thau lẫn lộn”, giữa các doanh nghiệp kinh doanh đa cấp. Cụ thể, một số doanh nghiệp không đăng ký tổ chức bán hàng đa cấp, nhưng lại áp dụng phương thức kinh doanh đa cấp trong lĩnh vực dịch vụ, kết hợp với hình thức thương mại điện tử, thông qua các website, như bán sim điện thoại, và dịch vụ nạp tiền điện thoại, kinh doanh dịch vụ du lịch, học ngoại ngữ, phổ biến kiến thức… đã gây bức xúc cho cộng động và gây mất uy tín, hình ảnh của các công ty kinh doanh đa cấp hợp pháp chân chính.

 

Bên cạnh đó, một số doanh nghiệp khác thì lại chưa quản lý, giám sát được toàn bộ hoạt động của những người tham gia hoạt động BHĐC. Do hoạt động kinh doanh đa cấp là loại hình kinh doanh tương đối đặc thù, phức tạp, đối tượng tham gia mạng lưới phân phối gồm nhiều thành phần, nhiều tầng lớp cư dân trong xã hội từ các cán bộ công chức, học sinh, sinh viên đến những người lao động nghèo, người dân tộc thiểu số thiếu hiểu biết, nhận thức hạn chế nên dễ bị lôi kéo, dụ dỗ. Xuất phát từ tính đặc thù này, một số người tham gia mạng lưới bán hàng đa cấp do sức ép về công việc, doanh số về lợi ích kinh tế nên đã thực hiện một số hành vi vi phạm pháp luật, phổ biến nhất là việc cung cấp các thông tin sai lệch, về lợi ích khi tham gia mạng lưới, và thông tin về công dụng của sản phẩm (đặc biệt là các sản phẩm thực phẩm chức năng).

 

Những việc làm sai trái nêu trên đã dẫn tới hệ quả là, tính đến thời điểm hiện tại, đã có 38 công ty kinh doanh đa cấp chấm dứt và tạm ngừng hoạt động, 5 công ty bị rút giấy phép đăng ký kinh doanh (theo báo cáo của Hiệp hội Bán hàng đa cấp năm 2015)

XEM THÊM:

THỐNG KÊ TRUY CẬP (26/9/2018)
  • Đang online 50
  • Hôm nay 8
  • Trong tuần 13,578
  • THỐNG KÊ TRUY CẬP (26/9/2018) 215,084

ZALO: 0974.679.635